تاریخ امروز10 تیر 1401
آسیب ‎های نخاعی

بررسی آسیب‎ های نخاعی

آسیب ‎های نخاعی اغلب همه جنبه‌های زندگی فرد را تحت تاثیر قرار داده و وضعیت ناراحت کننده‌ای از لحاظ ذهنی، عاطفی و اجتماعی برای او و خانواده وی به وجود می‏‌آورد. به همین دلیل آگاهی از این آسیب‌ها و چگونگی پیشگیری از آن‌ها امری است لازم و ضروری.

نخاع پیام‎های عصبی را بین مغز و بدن منتقل می‎کند. وقتی به این نقطه از بدن آسیب جدی وارد ‎شود، به‌طوری‌که باعث تغییر دائمی یا موقت عملکرد آن شود، ارسال پیام‎های عصبی مختل شده و تمام حواس و قابلیت‎های حرکت از کار می‎افتند. مهم‎ترین عارضه آسیب نخاعی بروز مشکلات حسی – حرکتی است.

نخاع چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

نخاع مانند یک طناب بلند است که از سر انسان تا بالای لگن امتداد دارد و توسط مهره‎های ستون فقرات محافظت می‎شود. وظیفه نخاع انتقال پیام‎های ورودی و خروجی میان مغز و بدن است. در نتیجه بدن ما برای حس و حرکت به نخاع احتیاج دارد.

آسیب ‎های نخاعی

آسیب نخاعی چیست؟

اگر به هر قسمت از نخاع یا ستون فقرات آسیبی وارد شود و آن آسیب باعث تغیر دائمی قدرت، احساس و سایر عملکردهای بدن در زیر محل آسیب شود، آسیب نخاعی نام دارد. آسیب‎ های نخاعی بسته به این که آسیب به کدام قسمت وارد شده است، عوارض متفاوتی را به وجود آورده و می‎توانند دائمی یا موقتی باشند. این‎گونه آسیب‎ها ممکن است کارکرد اندام‎ها در زیر سطحی که به آن آسیب وارد شده است را مختل کرده و یا بدتر از آن، باعث فلج شدن این اندام‎ها شود اما کارکرد سطح بالای آسیب بدون تغییر ادامه می‎یابد.

انواع آسیب ‎های نخاعی

یک آسیب نخاعیِ کامل، باعث ازبین‌رفتن کل عملکرد حسی و حرکتی زیر سطحی که آسیب به آن وارد شده می‎شود. در آسیب‎ های نخاعی کامل هر دو طرف بدن تحت تاثیر قرار می‎گیرند. اما اگر آسیب نخاعی ناقص باشد، برخی عملکردها همچنان در زیر سطح آسیب باقی می‎مانند و برای مثال فرد می‎تواند یک بازو را بیش‎تر از دیگری تکان دهد.

فلج ناشی از آسیب ‎های نخاعی نیز درجات مختلفی دارد. در تتراپلژی، بازوها، دست‎ها، تنه، پاها و لگن تحت تاثیر آسیب نخاعی هستند و در پاراپلژی، همه یا بخشی از تنه، پاها و لگن تحت تاثیر قرار می‎گیرند.

علائم آسیب های نخاعی

در حالت کلی ما این نشانه‎ها را در آسیب ‎های نخاعی مشاهده می‎کنیم:

  • ازبین‌رفتن قدرت حرکت
  • نداشتن کنترل بر روی روده یا مثانه
  • تغییر عملکرد یا حساسیت جنسی و باروری
  • ازبین‌رفتن و یا تغییر احساس، از جمله احساس گرما، سرما و لمس
  • مشکلات تنفسی
  • لاغری اندام‎های فلج شده
  • ازبین‌رفتن تناسب عضلات
  • اختلال خواب
  • زخم بستر
  • درد یا سوزش شدیدی که ناشی از آسیب وارد شده به رشته‎های عصبی نخاع است.
  • فعالیت‎های رفلکس شدید یا اسپاسم

برخی از علائم هستند که اضطراری بوده و می‎توانند علائم آسیب نخاعی پس از تصادف باشند:

  • کمردرد یا احساس فشار شدید در گردن، سر یا کمر
  • مختل شدن تنفس پس از واردشدن آسیب
  • بی‎حسی یا احساس سوزن‌سوزن شدن در دست‎ها و پاها
  • مشکل در تعادل
  • ضعف و عدم هماهنگی یا فلج هر قسمت از بدن
  • پیچ‌خوردگی غیرطبیعی کمر یا گردن

علل آسیب ‎های نخاعی

این آسیب ممکن است به‌خاطر آسیب‎های وارده به نخاع، مهره‎ها، رباط‎ها و یا دیسک‎های ستون فقرات ایجاد شود. همچنین یک ضربه ناگهانی و آسیب‎زا به ستون فقرات ممکن است باعث شکستگی، جابه‎جایی، خرد یا فشرده شدن مهره‎ها شده و منجر به آسیب نخاعی شود. سرطان، التهاب و عفونت دیسک ستون فقرات نیز از علل آسیب ‎های نخاعی است.

شایع‎ترین علل صدمات نخاعی به شرح زیر است:

  • تصادف
  • سقوط
  • اعمال خشونت
  • آسیب‎های ورزشی و تفریحی
  • مصرف الکل
  • بیماری‎ها

اغلب صدمات نخاعی ناشی از حادثه است اما عوامل خاصی هم هستند که ممکن است به نخاع آسیب رسانند:

  • جنسیت: مردان بیش‎تر از زنان دچار آسیب ‎های نخاعی می‎شوند.
  • سن بیش‎تر از 65 سال: ایجاد آسیب نخاعی در افراد سالخورده به دلیل سقوط از ارتفاع
  • رفتار مخاطره‌آمیز: پرش در آب‎های کم‌عمق، ورزش‌کردن بدون داشتن لوازم ایمنی مناسب، همچنین رانندگی‎ بدون دقت و با سرعت زیاد که علت آسیب‎های نخاعی بسیاری از جوانان است.
  • اختلال استخوانی یا مفصلی

درمان آسیب‌ های نخاعی

تا کنون درمانی برای این‎گونه آسیب‎ها یافت نشده است. بااین‌وجود، جراحی نخاع برای جلوگیری از آسیب بیش‎تر و همین‎طور توانمند ساختن فرد آسیب‌دیده موثر است. همچنین افراد آسیب‌دیده به کمک تجهیزاتی مثل صندلی‎های چرح‎دار، تنظیم‎های کامپیوتری، وسایل کمکی الکترونیکی و … می‎توانند بخشی از توانایی‎های خود را بازگردانند. البته خوب است بدانید که در حال حاضر پژوهشگران در حال تولید پروتزهای عصبی‎ و داروهایی هستند که ممکن است بتوانند سلول‎های عصبی را بازسازی و یا عملکرد اعصاب را پس از آسیب نخاعی بهبود ببخشند.

آسیب ‎های نخاعی

جلوگیری از آسیب ‎های نخاعی

  • رانندگی ایمن: تصادفات اصلی‎ترین علت آسیب‎های وارد شده به نخاع است. حتما هنگام رانندگی کمربند ایمنی خود را بسته و مطمئن شوید که همراهان شما نیز کمربند خود را بسته‎اند. حتما اگر کودک زیر 12 سال دارید او را روی صندلی عقب بنشانید.
  • بررسی عمق آب قبل از غواصی: هرگز در آبی که از عمق آن خبر ندارید، شیرجه نزنید.
  • احتیاط هنگام ورزش‌کردن: حتما از وسایل ایمنی استفاده کنید. هنگام یادگیری و انجام حرکات جدید ژیمناستیک از یک نقطه‎یاب استفاده کنید.

توصیه‌هایی برای فردی که به آسیب نخاعی دچار شده است

کنار آمدن با این شرایط آسان نیست و زمان می‎برد اما مهم است که این افراد انگیزه و روحیه خود را حفظ کرده و نا امید نشوند.

  • پیدا کردن راهی برای پیش بردن زندگی: طبیعی است که فردی که تازه آسیب نخاعی دیده و خانواده‎اش، دوره‎ای از غم و اندوه را تجربه کنند ولی بعد از آن فرد باید اهداف جدیدی را برای خود تعیین و راهی نو برای ادامه زندگی خود بیابد. در این مواقع کمک گرفتن از یک مشاور و روانشناس می‏‎تواند بسیار موثر باشد.نگاه به آینده: درست است که در حال حاضر برای صدمات نخاعی طولانی مدت درمان قطعی‎ای وجود ندارد اما علم در حال پیشرفت است و ممکن است به زودی درمان‎های جدید در دسترس قرار بگیرند.
  • صحبت کردن در مورد ناتوانی خود: خوب است که فرد آسیب دیده در مورد اثرات آسیب خود و کمک‎هایی که نیاز دارد با اطرافیان خود صحبت کند.
  • کسب اطلاعات لازم در مورد شرایط خود: خوب است که افراد آسیب دیده با کسانی که می‎توانند شرایط آن‎ها را درک کنند صحبت کرده و آموزش‎های لازم برای مقابله با این شرایط را فراگیرند.

سخن آخر

آسیب‌های نخاعی بر روی جنبه‌های مختلفی از عملکرد زندگی فرد آسیب دیده تاثیر می‌گذارد و حتی آن‎ها را مختل می‌کند. با این حال خود فرد و خانواده وی با حفظ انگیزه و توکل به خدا می‌توانند با این شرایط کنار آمده و به زندگی خود ادامه دهند.

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *